Har hafta bitta iqtisodiy maqola — ingliz tilidan o'zbek tiliga tarjima qilinib joylanadi. Asl manba har doim ko'rsatiladi.
Hammaga ochiq umumiy yaylov bor. Har bir cho'pon o'z podasiga yana bitta mol qo'shsa, foyda unga, zarar esa hammaga bo'linadi. Shuning uchun har kim molini ko'paytiraveradi va oxir-oqibat yaylov butunlay xarob bo'ladi. 1968-yilda Hardin shu oddiy misolda insoniyatning eng og'ir muammolaridan birini ko'rsatib berdi.
O'qish → 9-avgust 2026Ishlatilgan avtomobil bozorida sotuvchi mashinaning barcha nuqsonini biladi, xaridor esa bilmaydi. Shu bir tomonlama bilim butun bozorni buzishi mumkin: yaxshi tovar asta-sekin yo'qoladi, faqat yomoni qoladi. 1970-yilda Akerlof buni ko'rsatib berdi va bu ish uchun Nobel mukofotini oldi.
O'qish → 2-avgust 2026Sizga o'yin taklif qilishadi: tanga tashlaymiz, pushti kelsa 150 ming so'm yutasiz, yozuv kelsa 100 ming so'm yutqazasiz. Ko'pchilik rad etadi. Nega? 1979-yilda Kahneman va Tverskiy buni tushuntirdi va iqtisodiyotni tubdan o'zgartirdi: inson sovuqqon hisoblovchi emas, uni yo'qotish qo'rquvi boshqaradi.
O'qish → 26-iyul 2026Nega ish beruvchilar diplom talab qiladi — hatto ishning o'zi diplomsiz ham bajarilsa? 1973-yilda iqtisodchi Maykl Spens buni tushuntirdi: ba'zan ta'lim yangi bilim bergani uchun emas, balki insonning qobiliyatini ish beruvchiga «ko'rsatib bergani» uchun qadrlanadi.
O'qish → 19-iyul 2026Oddiy odam hokimiyat buyrug'i ostida boshqa insonga qanchalik zarar yetkaza oladi? Milgramning mashhur tajribasi bu savolga kutilmagan javob berdi: ishtirokchilarning 65 foizi eng oxirgi bosqichgacha itoat qildi.
O'qish →
Geschaft