Zamonaviy iqtisodiy islohotlar

2016–2017-yillardan boshlab O'zbekistonda iqtisodiy islohotlarning yangi, jadal bosqichi boshlandi. Bu davrda soliq, bojxona, valyuta va tashqi savdo sohalarida keng qamrovli o'zgarishlar amalga oshirildi. Asosiy maqsad — iqtisodiyotni erkinlashtirish, tadbirkorlik uchun qulay muhit yaratish va aholi turmush darajasini oshirish edi.

Valyuta va soliq islohoti

Eng katta o'zgarishlardan biri valyuta siyosatida bo'ldi. Avvallari odamlar chet el valyutasini asosan «qora bozor»dan olardi. 2017-yilda so'm liberallashtirildi — uning kursi davlat tomonidan qat'iy belgilanish o'rniga bozorga qo'yib berildi va erkin konvertatsiya joriy etildi. Endi banklarda bemalol valyuta sotib olish va sotish mumkin bo'ldi.

Soliq tizimi ham soddalashtirildi: soliq turlari va stavkalari kamaytirildi, tekshiruvlar qisqartirildi. Masalan, korxonalar to'laydigan ba'zi stavkalar sezilarli pasaytirildi. Bu tadbirkorlarning yukini yengillashtirdi va iqtisodiyotning «ochiq», qonuniy qismini kengaytirdi. Davlatning iqtisodiyotdagi ulushi kamaytirilib, xususiy sektor va xorijiy investitsiyalar rag'batlantirildi.

Transport va infratuzilma

Zamonaviy iqtisodiyot yaxshi yo'llar, temiryo'llar va aloqa tizimisiz rivojlanmaydi. Mustaqillik yillarida «O'zbekiston havo yo'llari», «O'zbekiston temiryo'llari» kabi yirik tashkilotlar tuzildi, Toshkent xalqaro aeroporti yangilandi. 2011-yildan tezyurar «Afrosiyob» poyezdi Toshkent–Samarqand yo'nalishida qatnay boshladi, keyin Buxoro va Qarshigacha yetdi. 2016-yilda Qamchiq tunneli orqali Farg'ona vodiysi poytaxt bilan to'g'ridan-to'g'ri bog'landi. Toshkent metrosi kengaydi, minglab kilometr avtomobil yo'llari qurildi.

Qishloq xo'jaligidagi o'zgarishlar

Qishloq xo'jaligida ham yangicha yondashuv joriy etildi. Avvallari asosiy e'tibor paxta va g'allaga qaratilgan bo'lsa, keyingi yillarda bozor talabiga asoslangan agroklaster va kooperatsiyalar tashkil etildi. Paxta tolasini mamlakatning o'zida to'liq qayta ishlash yo'lga qo'yildi. 2021-yildan paxta va g'alla maydonlarining bir qismi qisqartirilib, o'rniga daromadliroq eksportbop ekinlar — meva, uzum, yong'oq va sabzavot ekila boshlandi. Suv tejovchi tomchilab sug'orish texnologiyalari keng joriy qilindi.

Bu islohotlar tadbirkorlik uchun qulay shart-sharoit yaratdi: imtiyozli kreditlar berildi, ro'yxatdan o'tish soddalashtirildi, ko'plab davlat xizmatlari elektron shaklga o'tkazildi. Natijada yuz minglab yangi tadbirkorlik subyektlari tashkil etildi.