GeschaftSaving & compound interestJamg'arma, bank va foiz
Simple vs. compound interest
Simple interest pays you only on your original amount. Compound interest pays you interest on your interest too, so each year the base grows and your earnings speed up. The line does not rise steadily — it curves upward.
The rule of 72
Divide 72 by the interest rate to estimate how many years it takes money to double. At 10% a year, 72 ÷ 10 ≈ 7.2 years; at 14%, 72 ÷ 14 ≈ 5 years. Always compare your return against inflation to know your real growth.
- Start early. Time matters more than amount.
- Reinvest your earnings — that is what compounds.
- Be consistent and watch inflation.
Test yourself
Answer all three, then submit.
General personal-finance principle. (The Cambridge coursebook focuses on business finance.)
Bank nima?
Bank — bozor infratuzilmasining asosiy bo'g'inlaridan biri; aholi, firma va korxonalarga pul va qimmatli qog'ozlar bilan bog'liq turli xizmatlar ko'rsatuvchi moliyaviy muassasadir. «Bank» so'zi italyancha banco — «kursi» so'zidan kelib chiqqan (ilk pul almashtiruvchilar bozorlarda kursi qo'yib ishlagan).
Bank o'ziga xos umumiy jamg'arma bo'lib, aholi qo'lida «ishlamay yotgan» pullarni «ishlashga» majbur qiladi: jamg'arilgan pulni pulga muhtoj bo'lganlarga qarz (kredit) beradi.
Omonat va foiz
Bankka qo'yilgan mablag' omonat (depozit) deb, mablag' qo'ygan mijoz esa omonatchi deb ataladi. Foiz — mablag'dan foydalanganlik uchun to'lanadigan haq.
- Muddatli depozit — bank omonatni ma'lum muddatga, foiz to'lash sharti bilan saqlaydi. Bu mijozga pulni jamg'arishga va foiz ko'rinishida daromad olishga ko'maklashadi.
- Joriy depozit — bank omonatni istalgan payt qaytarish majburiyatini oladi. Bu mablag'ni saqlashga va birinchi talabda qaytarishga xizmat qiladi.
Omonatga olish va foiz undirish amaliyoti juda qadim zamonlardayoq qo'llanilgan — masalan, Qadimgi Yunon ibodatxonalari omonat qabul qilish, qarz berish va foiz undirish bilan shug'ullangan.
O'zingizni sinang
To'rt savolga javob bering va «Yakunlash»ni bosing.
«Iqtisodiy bilim asoslari» (9-sinf) darsligi, «Bank tizimi» mavzusi asosida.